Praca zdalna weszła do polskiego Kodeksu pracy w 2023 roku jako stały element systemu prawnego. Regulacje te są ważne zarówno dla pracowników, którzy chcą pracować z domu, jak i dla pracodawców, którzy chcą taką możliwość oferować. Znajomość zasad pracy zdalnej pozwala unikać nieporozumień i korzystać z przysługujących praw.

Definicja i formy pracy zdalnej

Praca zdalna to wykonywanie pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i uzgodnionym z pracodawcą, w szczególności z miejsca zamieszkania pracownika. Wyróżniamy pracę zdalną całkowitą, hybrydową oraz okazjonalną. Praca zdalna okazjonalna może być wykonywana na wniosek pracownika przez maksymalnie 24 dni w roku i nie wymaga zawierania osobnej umowy.

Obowiązki pracodawcy przy pracy zdalnej

Pracodawca, który zgadza się na pracę zdalną, ma szereg obowiązków. Przede wszystkim jest zobowiązany zapewnić pracownikowi narzędzia i materiały niezbędne do wykonywania pracy zdalnej, w tym sprzęt komputerowy i oprogramowanie. Jeśli pracownik używa własnego sprzętu za zgodą pracodawcy, przysługuje mu ekwiwalent pieniężny lub ryczałt. Pracodawca pokrywa też koszty energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy.

Prawa pracownika wykonującego pracę zdalną

Pracownik zdalny zachowuje wszystkie prawa pracownicze, które przysługują pracownikom stacjonarnym. Nie może być traktowany mniej korzystnie ze względu na fakt wykonywania pracy zdalnej, w szczególności w zakresie wynagrodzenia, awansów, dostępu do szkoleń i innych świadczeń. Pracodawca ma obowiązek organizować szkolenia BHP dla pracowników zdalnych, a pracownik podpisuje oświadczenie o zapewnieniu bezpiecznych warunków pracy w miejscu wykonywania pracy zdalnej.

Kontrola pracownika zdalnego

Pracodawca ma prawo kontrolować pracownika zdalnego, ale tylko w ściśle określony sposób i po uprzednim uzgodnieniu zasad kontroli. Kontrola może dotyczyć wykonywania pracy, przestrzegania zasad BHP oraz ochrony danych osobowych. Pracodawca jest zobowiązany poinformować pracownika o planowanej kontroli i nie może naruszać prywatności pracownika ani innych osób domowników.

Prawo do powrotu do pracy stacjonarnej

Pracownik może w każdej chwili wnioskować o zaprzestanie pracy zdalnej i powrót do pracy stacjonarnej. Pracodawca powinien uwzględnić taki wniosek, a jeśli go odrzuca, musi podać uzasadnienie. Podobnie pracodawca może cofnąć zgodę na pracę zdalną, zachowując określony termin, nie krótszy niż 7 dni.