Dyskryminacja w miejscu pracy to poważne naruszenie prawa, które może przybierać wiele form i dotykać pracowników z różnych powodów. Polskie prawo pracy zakazuje dyskryminacji i daje pracownikom konkretne narzędzia do obrony swoich praw. Warto je znać, bo wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że to, czego doświadcza w pracy, jest działaniem bezprawnym.

Co to jest dyskryminacja

Kodeks pracy zakazuje dyskryminowania pracowników ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wyróżniamy dyskryminację bezpośrednią, kiedy pracownik jest traktowany gorzej niż inni w porównywalnej sytuacji ze względu na jedną z wymienionych cech, oraz dyskryminację pośrednią, gdy z pozoru neutralne kryterium, przepis lub praktyka stawia w niekorzystnej sytuacji pewną grupę pracowników.

Przykłady dyskryminacji w praktyce

Dyskryminacja może pojawić się już na etapie rekrutacji, kiedy pracodawca odrzuca kandydatów ze względu na wiek lub płeć, mimo że spełniają wszystkie wymagania. W czasie zatrudnienia może przejawiać się w nierównym wynagrodzeniu za taką samą pracę, pomijaniu przy awansach, przydzielaniu mniej atrakcyjnych zadań czy odmowie szkoleń ze względu na cechę chronioną. Dyskryminacja może też polegać na tworzeniu wrogiego środowiska pracy przez nieodpowiednie komentarze lub zachowania.

Ciężar dowodu

W sprawach o dyskryminację obowiązuje odwrócony ciężar dowodu. Oznacza to, że pracownik musi jedynie uprawdopodobnić, że był dyskryminowany, a to pracodawca musi udowodnić, że nie działał w sposób dyskryminacyjny. To ważna zasada, bo zbieranie dowodów dyskryminacji jest często trudne.

Jak dochodzić swoich praw

Pracownik, który doświadczył dyskryminacji, może dochodzić odszkodowania przed sądem pracy. Minimalna kwota odszkodowania wynosi minimalne wynagrodzenie za pracę i nie ma górnego limitu. Można też złożyć skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Państwowej Inspekcji Pracy. Zgłoszenie dyskryminacji nie może być podstawą do wypowiedzenia umowy o pracę, bo takie działanie pracodawcy byłoby odwetem, który sam w sobie stanowi naruszenie prawa.