Urlop wypoczynkowy to jedno z podstawowych praw pracownika zatrudnionego na umowie o pracę. Niezależnie od tego, czy pracujesz na pełen etat, czy na jego część, należy Ci się określona liczba dni wolnych w roku. Wielu młodych pracowników nie wie, jak obliczać przysługujący urlop, kiedy można go wykorzystać i co się dzieje z niewykorzystanymi dniami.

Ile dni urlopu przysługuje

Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy od stażu pracy. Pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu rocznie, jeśli jego staż pracy wynosi mniej niż 10 lat, oraz 26 dni rocznie, gdy staż pracy przekracza 10 lat. Do stażu pracy wlicza się nie tylko poprzednie zatrudnienia na umowie o pracę, ale również ukończone etapy edukacji. Ukończenie studiów magisterskich daje 8 lat stażu, licencjatu 6 lat, a szkoły średniej 4 lata.

Jeśli zaczynasz pierwszą pracę w życiu, urlop nabywasz stopniowo. W pierwszym roku pracy nabywasz prawo do urlopu z dołu, czyli po każdym przepracowanym miesiącu przysługuje Ci 1/12 wymiaru rocznego. Od drugiego roku pracy urlop przysługuje z góry, na początku roku kalendarzowego.

Urlop proporcjonalny

Jeśli zaczynasz lub kończysz pracę w trakcie roku, urlop jest naliczany proporcjonalnie do okresu zatrudnienia. Jeśli pracujesz na część etatu, wymiar urlopu jest proporcjonalnie niższy, więc przy połowie etatu przysługuje połowa wymiaru rocznego.

Kiedy możesz wziąć urlop

Termin urlopu ustala się w porozumieniu z pracodawcą. Pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w tym samym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeśli jednak nie jest to możliwe z przyczyn organizacyjnych, urlop powinien zostać wykorzystany do 30 września następnego roku. Pracodawca może jednostronnie wysłać pracownika na urlop tylko w okresie wypowiedzenia umowy o pracę.

Urlop na żądanie

Pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w ciągu roku. Można go użyć w sytuacjach nagłych, wystarczy zgłosić pracodawcy potrzebę urlopu najpóźniej w dniu, w którym chcesz go wykorzystać. Pracodawca co do zasady nie może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, choć w wyjątkowych okolicznościach jest to możliwe.

Co z niewykorzystanym urlopem

Niewykorzystany urlop nie przepada. Pracodawca jest zobowiązany umożliwić pracownikowi wykorzystanie zaległego urlopu, a jeśli umowa o pracę zostaje rozwiązana, pracownik otrzymuje ekwiwalent pieniężny za każdy niewykorzystany dzień. Ekwiwalent jest obliczany na podstawie aktualnego wynagrodzenia pracownika.